ผังผืดกดทับเส้นประสาทข้อมือ (Carpal tunnel syndrome)

นายแพทย์สิทธิพงศ์ สุวรรณาพิสิทธิ์
ภาควิชาออร์โธปิดิกส์และเวชศาสตร์ฟื้นฟู คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

วัตถุประสงค์

  1. สามารถอธิบายลักษณะกายวิภาคของเส้นประสาทมีเดียนได้
  2. สามารถตรวจร่างกายเพื่อวินิจฉัยภาวะ carpal tunnel syndrome ได้
  3. สามารถอธิบายวิธีการรักษาภาวะ carpal tunnel syndrome ได้ถูกต้อง
แนะนำความสำคัญของเรื่องนี้

ภาวะผังผืดกดทับเส้นประสาทบริเวณข้อมือ เป็นภาวะที่พบบ่อยที่สุดในกลุ่ม เส้นประสาทถูกกดทับ (Compressive neuropathy) สาเหตุของการกดทับเส้นประสาทบริเวณข้อมือคือ เส้นประสาทมีเดียน (compressive neuropathy of median nerve) หรือที่รู้จักกันทั่วไปคือภาวะ carpal tunnel syndrome ผู้ป่วยอาจจะมาด้วยเรื่องปวดบริเวณมือหรือชาที่มือหรืออาจะมีอาการทั้งสองอย่าง หากพิจารณาตามอุบัติการณ์จะพบว่า carpal tunnel syndrome เป็นภาวะที่พบมากที่สุดในกลุ่ม compressive neuropathy ประมาณ 90%

รูปที่ 1 แสดงตำแหน่งของอาการปวดและชาของผู้ป่วย carpal tunnel syndrome

รูปที่ 2 แสดง median nerve distribution

รูปที่ 3 แสดงปัจจัยเสี่ยงเรื่องเพศ


ภาวะ carpal tunnel syndrome พบประมาณ 3.8% ในกลุ่มประชากรทั่วไป และพบอุบัติการณ์ 276:100,000 ต่อปี ส่วนใหญ่มักพบบ่อยในกลุ่มประชากรเพศหญิง ประมาณ 9.2% ในเพศหญิงและ 6% ในเพศชาย ผู้ป่วยมักจะมีอาการทั้งสองมือ โดยที่กลุ่มอายุที่พบบ่อยคือ อายุ 40 ปี ถึง 60 ปี แต่อย่างไรก็ตาม สามารถพบผู้ป่วยได้ตั้งแต่อายุ 20 ปีถึง 87 ปี

Anatomy of carpal tunnel

carpal tunnel พบบริเวณ palm of hand ขอบเขตของ carpal tunnel เป็นดังต่อไปนี้

  • - Dorsally: เป็นส่วนของ carpal bone ที่มา articulation กัน
  • - Medially: เป็นส่วนของ hook of hamate และ pisiform
  • - Laterally: เป็นส่วนของ scaphoid tubercle และ trapezial ridge
  • - Volarly: เป็นส่วนของ flexor retinaculum

ตัวโครงสร้างที่อยู่บริเวณ palmar มากที่สุดใน carpal tunnel คือ medial nerve Tunnel นี้เป็นทางผ่านของโครงสร้างต่างๆ มากมาย ได้แก่ digital flexor tendons 8 เส้น, flexor pollicis longus (FPL), และ median nerve ซึ่ง structure ของกลุ่ม flexor tendon ทั้งหลายจะอยู่ dorsal กว่า median nerve

รูปที่ 4 แสดง Anatomy of carpal tunnel

CREDIT

ศรีรัตน์ ฟุ้งทศธรรม

Web Content

กรณ์วรัตน์ นิลชาติ

Graphic Design

ธนากร สะอาดดี

Software Engineer