หัตถการพื้นฐานสำหรับเด็ก (Basic pediatric procedure)

ผศ.พญ.กนกพรรณ เรืองนภา และ ผศ.พญ.มาลัย ว่องชาญชัยเลิศ
ภาควิชากุมารเวชศาสตร์
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์


การห่อตัวเด็ก (Restraint)

เป็นหัตถการที่ทำในเด็กเล็ก เพื่อความสะดวกในการอุ้มเด็กกลับบ้านหรือออกนอกหอผู้ป่วยหรือเพื่อทำหัตถการอื่น ๆ เช่น เจาะเลือด ให้น้ำเกลือ ใส่สายยางให้อาหาร (nasogastric tube insertion) เป็นต้น

ผ้าอ้อมเด็กหรือผ้าห่มขนาดยาวพอจะพันรอบตัวเด็ก และขนาดกว้างกว่าความสูงของเด็กพอสมควร

การห่อตัวเด็กมีหลายวิธีขึ้นกับวัตถุประสงค์ว่าจะห่อตัวเพื่อทำหัตถการใดต่อไป

การห่อแบบคลุมศีรษะเหมาะสำหรับเด็กเล็กเมื่อจะอุ้มกลับบ้านหรืออุ้มออกนอกหอผู้ป่วยเพื่อไปแผนกอื่น เช่น ไปห้องผ่าตัดหรือแผนกเอกซเรย์

1.1 ปูผ้าห่อเด็กลงบนเตียงแนวทแยง พับมุมหนึ่งของผ้าลงมาให้เป็นห้าเหลี่ยม

1.2 วางตัวเด็กหงายลงบนผ้าโดยให้ศีรษะของเด็กต่ำกว่ารอยพับของผ้าเล็กน้อย

1.3 ตลบผ้าลงมาปิดหน้าผากของเด็ก

1.4 จับแขนข้างหนึ่งให้แนบลำตัว ดึงชายผ้าด้านเดียวกันลงปิดไหล่แล้วคลุมผ่านลำตัว สอดชายผ้าลงระหว่างลำตัวกับแขนอีกข้างหนึ่งพันไปด้านหลังให้กระชับ

1.5 จับแขนข้างที่เหลือให้แนบลำตัวด้วย แล้วดึงชายผ้าด้านเดียวกันพันรอบตัวเด็กไปด้านหลัง

1.6 ตลบผ้าปลายเท้าสอดเข้าใต้ตัวเด็ก

การห่อแบบเปิดศีรษะเพื่อให้เด็กนอนนิ่งไม่เอามือมาดึงอุปกรณ์ต่าง ๆ หรือเพื่อทำหัตถการบางอย่าง เช่น ใส่สายยางทางอาหาร ให้น้ำเกลือบนศีรษะ เป็นต้น มีวิธีทำได้ 2 วิธี คือ

2.1 วิธีที่ 1 วิธีการทำเหมือนกับการห่อแบบคลุมศีรษะในข้อ 1 เพียงแต่วางเด็กลงบนผ้าให้คอเด็กอยู่ตรงรอยพับของมุมผ้าเท่านั้น

2.2 วิธีที่ 2 วิธีนี้ต้องใช้ผ้ายาวพอสมควร (ภาพที่ 1)

      2.2.1 ปูผ้าลงบนเตียงตามแนวยาว

      2.2.2 วางตัวเด็กนอนหงายลงตรงประมาณจุด 1 ใน 3 ของความยาวผ้าโดยให้ไหล่อยู่ระดับเดียวกับขอบผ้าด้านบน

      2.2.3 ดึงชายผ้าด้านที่สั้นกว่าพันแขนข้างนั้นจากด้านนอก แล้วสอดชายผ้าลงระหว่างแขนกับลำตัวดึงชายผ้าอ้อมไปด้านหลัง สอดชายผ้าขึ้นระหว่างลำตัวกับแขนอีกข้างหนึ่ง แล้วพันแขนข้างนั้นอ้อมไปด้านหลัง

      2.2.4 จับปลายผ้าด้านยาวพันรอบลำตัวของเด็ก ห่อให้กระชับ


ภาพที่ 1 ภาพจำลองตัดขวางแสดงการห่อตัวแบบเปิดศีรษะวิธีที่ 2

การห่อแบบเปิดแขนข้างหนึ่งใช้ในกรณีที่จะทำหัตถการใด ๆ กับแขนของเด็กข้างหนึ่ง เช่น การให้น้ำเกลือ เป็นต้น วิธีการทำเหมือนการห่อตัวเด็กแบบเปิดศีรษะวิธีที่ 2 แต่เวลาพันให้เว้นแขนไว้เสียข้างหนึ่ง (ภาพที่ 2)


ภาพที่ 2 ภาพจำลองตัดขวางการห่อตัวแบบเปิดแขนข้างหนึ่ง

การห่อแบบเปิดช่วงอกประโยชน์เหมือนกับการห่อตัวแบบเปิดศีรษะ และเหมาะสำหรับการห่อตัวเพื่อทำหัตถการบริเวณหน้าอก

4.1 ปูผ้าลงบนเตียงตามแนวยาว

4.2 นำเด็กมาวางตรงกึ่งกลางความยาวผ้า โดยให้ไหล่อยู่ระดับเดียวกับขอบผ้าด้านบน

4.3 สอดชายผ้าด้านหนึ่งขึ้นระหว่างลำตัวเด็กกับแขนข้างหนึ่ง พันผ้าคลุมแขนข้างนั้น อ้อมไปด้านหลังตัวเด็ก ทำเช่นเดียวกันกับแขนอีกข้างหนึ่งหรือดึงชายผ้าด้านหนึ่งมาพันแขนข้างเดียวกันจากด้านนอก แล้วสอดชายผ้าลงระหว่างแขนกับลำตัวเด็ก ดึงชายผ้าอ้อมไปด้านหลังตัวเด็ก และทำเช่นเดียวกันกับแขนอีกข้างหนึ่ง

VDO การใช้ผ้าห่อตัวเด็ก (Restraint)



CREDIT

สาทิพย์ ทองนวล

Web Content

กรณ์วรัตน์ นิลชาติ

Graphic Design

ธนากร สะอาดดี

Software Engineer