ผังผืดกดทับเส้นประสาท (Carpal tunnel syndrome)

นายแพทย์สิทธิพงศ์ สุวรรณาพิสิทธิ์
ภาควิชาออร์โธปิดิกส์และเวชศาสตร์ฟื้นฟู คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

Pathophysiology of carpal tunnel syndrome

clinical findings ในผู้ป่วยที่มาด้วยเรื่อง chronic nerve compression จะมาด้วยหลากหลาย ขึ้นอยู่กับ histopathologic ที่เปลี่ยนแปลงไป การที่จะทำให้ neural changes นั้น หลักๆ ขึ้นอยู่กับแรงและระยะว่าที่กดทับเส้นประสาท โดยลำดับการเปลี่ยนแปลงเป็นดังต่อไปนี้

  • 1. Breakdown of the blood-nerve barrier:
  • 2. Endoneurial edema: ทำให้เกิดการเพิ่มความดันในชั้น endoneurium ซึ่งทำให้เกิดการทำลาย microneural circulation โดยในภาวะนี้ผู้ป่วยจะมีอาการปวดหรือชาเป็นๆ หายๆ ตรวจร่างกายจะพบเฉพาะ provocative maneuvers
  • 3. Perineurial thickening: ในภาวะนี้ตรวจร่างกายจะพบว่า มีอาการชาตลอดเวลาร่วมกับอ่อนแรง
  • 4. Localized fiber demyelination
  • 5. Axonal degeneration: หากโรคดำเนินมานานและเป็นต่อเนื่อง ภาวะนี้จะเป็นภาวะสุดท้ายผู้ป่วยจะมี muscle atrophy ร่วมด้วยและตรวจพบ abnormal ของ two-point discrimination

รูปที่ 5 แสดงการเปลี่ยนแปลง histopathologic in chronic nerve compression

ในภาวะปกติ ความดันในช่อง carpal tunnel (Intra-CT pressure) ประมาณ 3-5 mmHg เมื่อข้อมืออยู่ใน neutral position เส้นเลือดที่ไปเลี้ยง median nerve จะลดลงเมื่อ carpal tunnel pressure มากกว่า 20-30 mmHg กิจวัตรประจำวันของ wrist position ที่ส่งผลต่อ carpal tunnel pressure เช่น การ flexion หรือ extension ข้อมือขณะที่ใช้เม้าท์ในการเล่นคอมพิวเตอร์ มีการศึกษาว่าการใช้เม้าท์ในการเล่น คอมพิวเตอร์ carpal tunnel pressure จะเพิ่มสูงถึง 16-21 mmHg หรือแม้แต่การคลิกเม้าท์ความดันในช่อง carpal tunnel ก็เพิ่มสูงถึง 28-33 mmHg และเป็นที่น่าสนใจอย่างยิ่งว่าหากข้อมืออยู่ในท่า wrist extension 40 degrees ร่วมกับ metacarpophalangeal flexion 0 degree จะเป็นท่าทางที่ทำให้ความดันในช่อง carpal tunnel เพิ่มสูงสุดถึง 63 mmHg

สำหรับสาเหตุของการทำให้เกิดภาวะ carpal tunnel syndrome เกิดจากหลายปัจจัยจากภาวะ cross-sectional area ของ carpal tunnel ลดลง ได้แก่ malaligned colles fractures, ภาวะบวมจาก conditions ต่างๆ (trauma, tumors, infections or tumorous conditions, and other space occupying lesions) ภาวะกระดูกข้อมือหักแล้วได้รับการใส่เฝือกในท่า flexion and ulnar deviation เป็นสาเหตุที่ทำให้เกิด acute median nerve compression สำหรับ Systemic conditions เช่นภาวะอ้วน (Obesity), เบาหวาน (Diabetes mellitus), การทำงานของไทรอยด์ที่ผิดปกติ (Thyroid dysfunction), ภาวะรูมาตอยด์ (Rheumatoid arthritis) ถือเป็นปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดภาวะ carpal tunnel syndrome ที่เพิ่มขึ้น

รูปที่ 6 แสดงปัจจัยเสี่ยง

รูปที่ 7 แสดงปัจจัยเสี่ยง

CREDIT

ศรีรัตน์ ฟุ้งทศธรรม

Web Content

กรณ์วรัตน์ นิลชาติ

Graphic Design

ธนากร สะอาดดี

Software Engineer